TÜİK verilerine göre, 2024’te AR-GE’ye yönelik vergi teşvikleri yüzde 59,5 artışla 169 milyar lirayı aştı. En büyük payı gelir vergisi stopaj desteği aldı.
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2024 yılına ilişkin dolaylı Araştırma Geliştirme (AR-GE) teşviklerini açıkladı. AR-GE faaliyetlerine yönelik vergi teşviki, 2023’te 105 milyar 977 milyon lira iken, 2024’te yüzde 59,5’lik bir artışla 169 milyar 33 milyon liraya ulaştı.
Dolaylı AR-GE teşviklerinden en fazla gelir vergisi stopaj desteği sağlandı. Girişimler, 86 milyar 105 milyon lirayla bu destekten faydalandı. Ardından 81 milyar 63 milyon lirayla kurumlar vergisi, 1 milyar 725 milyon lirayla gelir vergisi ve 141 milyon lirayla katma değer vergisi (KDV) desteği geldi.
Beyan edilen AR-GE harcamalarına göre sağlanan dolaylı teşviklerin yaklaşık yarısı gelir vergisi stopaj desteğinden oluştu. Teşviklerin yüzde 50,9’u gelir vergisi stopajından, yüzde 49,1’i ise kurumlar vergisi, gelir vergisi ve KDV teşviklerinden karşılandı.
2024’te AR-GE vergi teşviklerinden yararlanan girişim sayısı 11 bin 835 olarak kayıtlara geçti. Bu girişimler arasında bilgi ve iletişim sektörü 6 bin 98 ile ilk sırada yer aldı. İmalat sanayii 2 bin 421, mesleki, bilimsel ve teknik faaliyetler ise 1627 girişimle takip etti.
4691 sayılı Kanun kapsamında sağlanan gelir ve kurumlar vergisi AR-GE teşvik tutarı 43 milyar 227 milyon lira oldu. Bu tutarın yüzde 71,2’si bilgi ve iletişim, yüzde 14,5’i imalat, yüzde 5,9’u ise mesleki, bilimsel ve teknik faaliyetler sektörlerine yöneldi.
5746 sayılı Kanun kapsamında ise gelir ve kurumlar vergisi AR-GE teşvik tutarı 39 milyar 561 milyon liraya ulaştı. Bu teşvikten en çok imalat sektörü (yüzde 72,9) faydalanırken, bilgi ve iletişim (yüzde 14,7) ve finans-sigorta (yüzde 4,1) sektörleri izledi.
Geçen yıl gelir ve kurumlar vergisi desteğinden yararlanan 7 bin 87 girişimin 5 bin 321’i 4691 sayılı Kanun, 1766’sı ise 5746 sayılı Kanun kapsamında destek aldı. Bu durum, 4691 sayılı Kanun’un yüzde 75,1’lik payla daha yaygın kullanıldığını gösterdi.
İmalat sektöründeki girişimlerin yüzde 82,1’i 5746 sayılı Kanun’dan yararlanırken, bilgi ve iletişim ile mesleki, bilimsel ve teknik faaliyetler sektörlerindeki girişimlerin büyük çoğunluğu (sırasıyla yüzde 84,1 ve 81,1) 4691 sayılı Kanun’u tercih etti.
Girişimler, 2024’te toplam 86 milyar 105 milyon lira gelir vergisi stopaj teşvikinden yararlandı. 5746 sayılı Kanun kapsamında 3 bin 88 girişim 37 milyar 290 milyon lira, 4691 sayılı Kanun kapsamında ise 8 bin 244 girişim 48 milyar 815 milyon lira stopaj teşviki aldı.
Dolaylı AR-GE teşviklerinden yararlanan 11 bin 835 girişimin yüzde 89,5’i KOBİ’lerden oluştu. KOBİ’lerin dolaylı AR-GE teşviklerinden yararlanma oranı yüzde 38,2 olarak belirlendi. Büyük ölçekli girişimlerin payı yüzde 10,5 olmasına rağmen, teşviklerin yüzde 61,8’inden faydalandılar.
KOBİ’lere sağlanan 64 milyar 596 milyon liralık dolaylı AR-GE teşviklerinin yüzde 61,1’i orta ölçekli, yüzde 32,1’i küçük ölçekli ve yüzde 6,8’i mikro ölçekli girişimlere aktarıldı.
