Kalibrasyon Firmaları Araştırmasında Teknik Kapsam Nasıl Okunur Kalibrasyon firmaları araştırılırken yalnızca hizmet adlarına bakmak yeterli değildir. Teknik kapsam; hangi ölçüm büyüklüğünün ele alındığını, hangi cihazların kapsandığını, hangi ölçüm aralıklarında çalışıldığını, işlemin hangi yöntemle ve nerede gerçekleştirilebildiğini birlikte okumayı gerektirir. Aynı hizmet başlığını kullanan iki laboratuvarın gerçek teknik yetkinlik alanı bu nedenle farklı olabilir. Cihaz envanterini…
Kalibrasyon firmaları araştırılırken yalnızca hizmet adlarına bakmak yeterli değildir. Teknik kapsam; hangi ölçüm büyüklüğünün ele alındığını, hangi cihazların kapsandığını, hangi ölçüm aralıklarında çalışıldığını, işlemin hangi yöntemle ve nerede gerçekleştirilebildiğini birlikte okumayı gerektirir. Aynı hizmet başlığını kullanan iki laboratuvarın gerçek teknik yetkinlik alanı bu nedenle farklı olabilir.
Cihaz envanterini hizmet başlıklarıyla eşleştirmek isteyen işletmeler kalibrasyon firmaları için teknik kapsam değerlendirme rehberi üzerinden RF Mikrodalga, Elektriksel, Sıcaklık, Basınç, Boyut, Tork, Terazi, Marine ve Medikal Kalibrasyon gibi farklı ölçüm alanlarını birlikte inceleyebilir. Buradaki temel amaç hizmet başlığını görmekten çok ihtiyaç duyulan cihazın ilgili teknik alanla gerçekten eşleşip eşleşmediğini belirlemektir.
“Sıcaklık kalibrasyonu yapılıyor” ifadesi tek başına belirli bir cihazın kalibre edilebileceğini göstermez. Termometre, sıcaklık sensörü, kontrollü hacim veya farklı çalışma prensibine sahip bir ölçüm sistemi aynı genel başlık altında değerlendirilebilse de cihaz tipi, çalışma aralığı ve uygulanacak yöntem farklılaşabilir. Benzer durum elektriksel, basınç, boyut ve diğer ölçüm alanlarında da geçerlidir.
Bu nedenle teknik kapsam okunurken dört soru birlikte sorulmalıdır: Ölçülen büyüklük nedir, cihaz türü nedir, ihtiyaç duyulan ölçüm aralığı nedir ve işlem laboratuvarda mı yoksa kullanım yerinde mi yapılacaktır? Bu dört nokta netleşmeden yalnızca firma adı veya hizmet kategorisi üzerinden karar vermek eksik bir karşılaştırma oluşturur.
Firma araştırmasından önce işletmenin kendi cihazlarını sınıflandırması değerlendirmeyi kolaylaştırır. Cihaz adının yanında ölçüm fonksiyonu ve çalışma aralığının da bilinmesi gerekir. Örneğin yalnızca “multimetre” yazmak yerine hangi elektriksel büyüklüklerin kullanıldığı, yalnızca “basınç göstergesi” yazmak yerine cihazın çalışma aralığı ve kullanım koşulları belirtilmelidir.
Bu bilgiler hazır olduğunda kalibrasyon firmalarının hizmet listesi daha anlamlı hale gelir. Firma sayfasındaki kategori adı ile işletmenin cihaz envanteri arasında doğrudan teknik eşleştirme yapılabilir.
Rezonans Kalibrasyon için belirtilen hizmet alanları farklı ölçüm disiplinlerini temsil eder. Her disiplinin kapsamını değerlendirirken aynı sorular yerine o ölçüm alanına özgü parametreleri kontrol etmek daha doğru sonuç verir.
| Hizmet alanı | Teknik kapsamda aranacak temel bilgi | Örnek cihaz veya ihtiyaç |
| RF Mikrodalga Kalibrasyon | Frekans ve güç aralıkları ile cihaz türü | RF ölçüm cihazları ve haberleşme ekipmanları |
| Elektriksel Kalibrasyon | Gerilim akım direnç ve diğer elektriksel büyüklükler | Multimetre ve elektriksel test cihazları |
| Sıcaklık Kalibrasyonu | Sıcaklık aralığı cihaz yapısı ve uygulama yöntemi | Termometre sensör ve sıcaklık ölçüm sistemleri |
| Basınç Kalibrasyonu | Basınç aralığı ve ölçüm cihazının tipi | Manometre ve basınç ölçüm ekipmanları |
| Boyut Kalibrasyonu | Boyutsal aralık ve ölçüm ekipmanı türü | Kumpas mikrometre ve komparatör |
| Tork Kalibrasyonu | Tork aralığı ve cihazın ölçüm prensibi | Tork anahtarı ve torkmetre |
| Terazi Kalibrasyonu | Kapasite çözünürlük ve kullanım ortamı | Laboratuvar terazisi ve endüstriyel tartım sistemi |
| Marine Kalibrasyon | Gemide kullanılan cihazın ölçüm fonksiyonu ve çalışma koşulları | Denizcilik uygulamalarındaki ölçüm ekipmanları |
| Medikal Kalibrasyon | Cihaz türü ölçülen parametre ve kullanım amacı | Sağlık alanındaki ölçüm ve test cihazları |
Tablodaki ayrım önemli bir noktayı gösterir: Marine veya medikal gibi sektör başlıkları tek başına bir ölçüm büyüklüğü değildir. Bu alanlarda kullanılan cihazın gerçekte sıcaklık, basınç, elektriksel veya başka bir büyüklüğü ölçüp ölçmediği ayrıca belirlenmelidir.
Akredite kalibrasyon firmaları araştırılırken en sık yapılan hatalardan biri bir laboratuvarın akreditasyon bilgisini bütün cihazlara ve bütün ölçüm aralıklarına otomatik olarak uygulamaktır. Teknik değerlendirmede akreditasyonun varlığı kadar ilgili cihazın, ölçüm büyüklüğünün, aralığın ve yöntemin kapsam içinde bulunup bulunmadığı da önem taşır.
ISO/IEC 17025 çerçevesinde değerlendirilen bir kalibrasyon laboratuvarında kapsam bilgisi cihaz bazında değil bazen ölçüm büyüklüğü, yöntem veya aralık üzerinden tanımlanabilir. Bu nedenle firma sayfasındaki genel ifadeler ile ihtiyaç duyulan işlem arasında ayrıca eşleştirme yapılması gerekir. Belirli bir hizmet başlığının sitede bulunması tek başına o başlık altındaki her işlemin akredite kapsamda olduğu sonucunu doğurmaz.
Bir laboratuvar cihaz türünü kabul ediyor olsa bile ihtiyaç duyulan çalışma noktası teknik kapsamın dışında kalabilir. Basınç cihazında gerekli değer, tork anahtarında kullanılan çalışma bölgesi veya elektriksel bir cihazda ihtiyaç duyulan akım seviyesi bu açıdan önemlidir.
Değerlendirme yalnızca cihazın maksimum kapasitesi üzerinden de yapılmamalıdır. İşletmenin gerçek kullanım noktaları belirlenmeli ve laboratuvarın bu noktaları kapsayıp kapsamadığı kontrol edilmelidir. Böylece geniş görünen fakat ihtiyaca karşılık vermeyen bir hizmet listesi ile gerçekten uygun teknik kapsam birbirinden ayrılabilir.
Kocaeli kalibrasyon firmaları gibi bölgesel aramalarda coğrafi yakınlık pratik bir kriter olabilir ancak teknik kapsamın yerine geçmez. Özellikle büyük, sabit veya taşınması operasyonel açıdan uygun olmayan cihazlarda yerinde hizmet ihtiyacı ayrıca değerlendirilmelidir.
Bir firmanın belirli bir cihazı laboratuvar ortamında kalibre edebilmesi, aynı işlemi müşteri sahasında da aynı kapsamla gerçekleştirebildiği anlamına gelmez. Teklif veya hizmet planlamasından önce cihazın bulunduğu yer, çevre koşulları ve uygulanacak yöntemin sahada kullanılabilirliği teyit edilmelidir.
Bu yaklaşım hem laboratuvarın doğru teknik kapsamı kontrol etmesini hem de farklı firmalardan gelen yanıtların aynı kriterler üzerinden karşılaştırılmasını kolaylaştırır.
En temel hata hizmet kategorisi ile teknik kapsamı aynı şey kabul etmektir. İkinci hata yalnızca firma konumuna veya genel hizmet sayısına bakmaktır. Üçüncü hata ise bir akreditasyon bilgisinden hareketle bütün cihazların ve bütün ölçüm aralıklarının aynı statüde olduğunu varsaymaktır.
Daha sağlıklı seçim için cihaz, ölçüm büyüklüğü, çalışma aralığı, yöntem, hizmet yeri ve gerekiyorsa akreditasyon kapsamı aynı değerlendirme içinde ele alınmalıdır. Kalibrasyon firmaları arasındaki gerçek fark çoğu zaman hizmet başlıklarının sayısında değil bu başlıkların altında tanımlanan teknik sınırların işletmenin cihaz envanteriyle ne kadar örtüştüğünde ortaya çıkar.
