Irak’tan Türkiye’ye petrol akışını artırma anlaşması, Ceyhan’ı stratejik bir enerji merkezi haline getiriyor. İşbirliği taşımacılıktan üretime genişliyor.
Irak Başbakanı Ali Falih ez-Zeydi’nin 28 Temmuz’da Türkiye’ye günlük 1 milyon varile kadar petrol sağlayabileceklerini açıklaması, Irak’ı Ankara’nın enerji merkezi olma stratejisindeki kilit ortaklardan biri olarak konumlandırıyor. Bu açıklamanın ardından Irak-Türkiye Ham Petrol Boru Hattı üzerinden Ceyhan’a taşınacak petrol hacmini artırmaya yönelik somut adımlar atıldı.
1 Ağustos’ta Türkiye ve Irak arasında imzalanan bir yıllık anlaşma, boru hattı aracılığıyla Ceyhan’a günlük en az 750 bin varil ham petrol taşınmasını ve yüklenmesini öngörüyor. Bu anlaşma, yaklaşık 1,5 milyon varillik günlük teknik kapasiteye sahip hattın daha etkin kullanılarak Ceyhan’a ulaşan Irak petrolü miktarını önemli ölçüde artırmayı hedefliyor. Gelecekte Kuveyt ve diğer Körfez ülkelerinden gelecek petrolün de bu güzergah üzerinden dünya piyasalarına ulaştırılması planlanıyor.
Türkiye ile Irak arasındaki enerji işbirliği, petrol taşımacılığının ötesine geçerek üretim alanına da yayılıyor. Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı (TPAO), 2028’de günlük yaklaşık 500 bin varile ulaşması beklenen petrol ve doğal gaz üretimini orta vadede 1 milyon varile çıkarma hedefi doğrultusunda yurt dışı faaliyetlerini artırıyor. Bu stratejinin Irak ayağında Kerkük öne çıkıyor.
TPAO, 28 Temmuz’da bp Energy Company of Kirkuk Limited’in yüzde 15 hissesini satın alarak Kerkük’teki petrol sahalarının geliştirilmesinde ortaklık kurdu. Anlaşma kapsamında TPAO, bp ve ConocoPhillips ile birlikte Baba, Avanah, Bai Hassan, Jambur ve Khabbaz sahalarında üretimi artırmak üzere çalışacak. Bu işbirliği, Türkiye’nin petrol ve doğal gaz üretimini büyütme stratejisini desteklerken, Irak ve Körfez petrolünün Ceyhan üzerinden dünya piyasalarına ulaştırılacağı daha geniş bir enerji koridorunun oluşmasına zemin hazırlıyor.
Orta Doğu Araştırmaları Merkezi (ORSAM) Irak Çalışmaları Araştırmacısı Sercan Çalışkan, Irak Başbakanı Zeydi’nin açıklamasının iki ülkenin enerji işbirliğini geliştirme konusundaki ortak siyasi iradesini gösterdiğini belirtti. Çalışkan, kısa vadede günlük 1 milyon varil hedefine ulaşmanın teknik olarak zor görünse de, Ankara ve Bağdat’ın mevcut kapasiteyi büyütme konusundaki siyasi iradesinin bu süreci hızlandırabileceğini vurguladı. Türkiye açısından bu durumun, enerji arz güvenliğini artırarak Hürmüz Boğazı’na bağımlılığı azaltacak alternatif bir güzergahın gelişmesine katkı sağlayacağını ifade etti.
Türkiye Enerji Stratejileri ve Politikaları Araştırma Merkezi (TESPAM) Başkanı Oğuzhan Akyener ise Irak-Türkiye Ham Petrol Boru Hattı’nın günlük yaklaşık 1,5 milyon varillik teknik kapasitesiyle, kısa sürede günlük 1 milyon varil petrol sevkiyatının mümkün olduğunu belirtti. Akyener, bu hedefe ulaşmada taşıma kapasitesinden çok, Ceyhan’a yönlendirilebilecek petrol arzının belirleyici olacağını ve Irak’ın kuzey, orta ve güney bölgelerindeki petrolün bu güzergaha yönlendirilebileceğini söyledi. Türkiye’nin enerji merkezi olma hedefi açısından Irak’tan günlük 1 milyon varillik petrol akışının önemli bir adım olduğunu ekledi.
