Irak’tan Türkiye’ye petrol akışını artırma hedefi, enerji işbirliğini genişletiyor ve Ceyhan’ı stratejik bir enerji koridoru haline getiriyor.
Irak Başbakanı Ali Falih ez-Zeydi’nin 28 Temmuz’da Türkiye’ye günlük 1 milyon varile kadar petrol sağlama kapasitesini açıklamasının ardından, Irak-Türkiye Ham Petrol Boru Hattı üzerinden Ceyhan’a taşınan petrol hacminin artırılmasına yönelik somut adımlar atıldı. 1 Ağustos’ta imzalanan bir yıllık anlaşma, hattın günlük en az 750 bin varil ham petrol taşımasını öngörüyor. Bu anlaşma, yaklaşık 1,5 milyon varillik teknik kapasiteye sahip hattın daha etkin kullanılmasını ve Ceyhan’a ulaşan Irak petrolü miktarının artırılmasını amaçlıyor. Gelecekte Kuveyt ve diğer Körfez ülkelerinden gelecek petrolün de bu güzergah üzerinden sevk edilmesi planlanıyor.
Bu gelişmeler, Hürmüz Boğazı’ndaki sevkiyat aksamalarının alternatif ihracat güzergahlarının önemini artırdığı bir dönemde, Türkiye’nin Orta Doğu üretici ülkeleri ile Batı pazarları arasındaki enerji koridoru rolünü pekiştirme potansiyeli taşıyor.
Türkiye ile Irak arasındaki enerji işbirliği, petrol taşımacılığının ötesine geçerek üretim alanına da yayılıyor. Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı (TPAO), 2028’de günlük yaklaşık 500 bin varil olan petrol ve doğal gaz üretimini orta vadede 1 milyon varile çıkarma hedefiyle yurt dışı faaliyetlerini artırıyor. Bu stratejinin Irak ayağında Kerkük öne çıkıyor.
TPAO, 28 Temmuz’da bp Energy Company of Kirkuk Limited’in yüzde 15 hissesini alarak Kerkük’teki petrol sahalarının geliştirilmesine ortak oldu. Bu anlaşma kapsamında TPAO, bp ve ConocoPhillips, Baba, Avanah, Bai Hassan, Jambur ve Khabbaz sahalarındaki üretimi artırmak için birlikte çalışacak. Bu işbirliği, Türkiye’nin üretim stratejisini desteklerken, Irak ve Körfez petrolünün Ceyhan üzerinden dünya piyasalarına ulaşabileceği daha geniş bir enerji koridorunun oluşmasına zemin hazırlıyor.
ORSAM Irak Çalışmaları Araştırmacısı Sercan Çalışkan, Irak Başbakanı Zeydi’nin açıklamasının, iki ülkenin enerji işbirliğini geliştirme konusundaki siyasi iradesini gösterdiğini belirtti. Çalışkan, kısa vadede günlük 1 milyon varil hedefine ulaşmanın teknik olarak zor görünse de, siyasi iradenin sahaya yansımasının süreyi kısaltabileceğini vurguladı. Bu işbirliğinin, Türkiye’nin enerji merkezi olma hedefini güçlendireceğini ve Hürmüz Boğazı’na bağımlılığı azaltacak alternatif bir güzergah geliştireceğini ifade etti. Türkiye-Irak enerji işbirliğinin ekonomik olduğu kadar jeostratejik bir değer taşıdığına dikkat çekti.
TESPAM Başkanı Oğuzhan Akyener ise Irak-Türkiye Ham Petrol Boru Hattı’nın günlük yaklaşık 1,5 milyon varillik teknik kapasitesiyle, kısa sürede günlük 1 milyon varil petrol sevkiyatının mümkün olduğunu belirtti. Akyener, hedefe ulaşmada taşıma kapasitesinden çok Ceyhan’a yönlendirilebilecek petrol arzının belirleyici olacağını, Irak’ın kuzey, orta ve güney bölgelerindeki petrolün bu güzergaha yönlendirilebileceğini söyledi. Bu durumun Türkiye’yi jeostratejik açıdan güçlendireceğini ve kriz dönemlerinde stoklama imkanını artıracağını ekledi. Irak’tan günlük 1 milyon varillik petrol akışının, Türkiye’nin enerji merkezi olma hedefi açısından önemli bir adım olduğunu vurguladı.
